Turkishtime tarafından bu yıl 13’üncü kez gerçekleştirilen Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması açıklandı. Araştırmaya göre Türkiye’nin en fazla Ar-Ge harcaması yapan 500 şirketi, 2025 yılında toplam 257 milyar 875 milyon TL Ar-Ge yatırımı gerçekleştirdi. 65,2 milyar TL’lik harcamayla TUSAŞ ilk sırada yer alırken, ASELSAN ve ROKETSAN takip eden şirketler oldu.
Türkiye’nin Ar-Ge ve inovasyon ekosistemine ilişkin önemli göstergeler sunan Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması, bu yıl 13’üncü kez açıklandı. Turkishtime tarafından hazırlanan araştırma; şirketlerin Ar-Ge harcamaları, Ar-Ge personel sayıları, patent, faydalı model, tasarım tescili ve marka performanslarının yanı sıra Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerine ilişkin verileri ortaya koyuyor.
Araştırma kapsamında verileri analiz edilen 500 şirketin 2025 yılında gerçekleştirdiği toplam Ar-Ge harcaması 257 milyar 875 milyon 205 bin TL oldu. Araştırmada şirketlerin 2026 yılı için planladıkları Ar-Ge harcamaları ile Ar-Ge merkezlerinde çalışan personel sayıları ve fikri mülkiyet performansları da değerlendirildi.
Ar-Ge yatırımlarında savunma sanayii öne çıktı
2025 yılı Ar-Ge harcamaları sıralamasında savunma ve havacılık sanayisinin ağırlığı dikkat çekti. TUSAŞ, 65 milyar 207 milyon 978 bin 740 TL’lik Ar-Ge harcamasıyla listenin ilk sırasında yer aldı. ASELSAN 48 milyar 182 milyon 526 bin 55 TL ile ikinci, ROKETSAN ise 21 milyar 409 milyon 818 bin 299 TL ile üçüncü oldu.
HAVELSAN 9 milyar 540 milyon 715 bin 484 TL ile dördüncü sırada yer alırken, Ford Otomotiv 8 milyar 300 milyon 55 bin TL ile beşinci oldu. İlk beş şirketin toplam Ar-Ge harcaması, araştırmaya dahil edilen 500 şirketin toplam harcamasının yüzde 59,19’unu oluşturdu.
Listenin devamında TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) 6 milyar 41 milyon 202 bin 695 TL ile altıncı, Arçelik 4 milyar 578 milyon 549 bin 904 TL ile yedinci, Türk Telekom 3 milyar 230 milyon 86 bin TL ile sekizinci, Mercedes-Benz Türk 3 milyar 179 milyon 957 bin 606 TL ile dokuzuncu ve MAN Türkiye 3 milyar 93 milyon 401 bin 413 TL ile onuncu sırada yer aldı.
Ar-Ge ürünlerinden 843,9 milyar TL’lik ihracat
Araştırmanın bu yıl ilk kez oluşturulan başlıklarından biri “Ar-Ge Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100” sıralaması oldu.
Şirketlerin 2023, 2024 ve 2025 yıllarında Ar-Ge faaliyetleri sonucunda geliştirdikleri ürünlerden elde ettiklerini beyan ettikleri toplam ihracat tutarı 843,9 milyar TL olarak gerçekleşti.
Sıralamanın zirvesinde 337,8 milyar TL ile Oyak Renault yer aldı. ASELSAN 154,2 milyar TL ile ikinci, TUSAŞ ise 58,9 milyar TL ile üçüncü oldu. İlk üç şirketin toplam Ar-Ge ürünleri kaynaklı ihracatı 550,8 milyar TL’ye ulaşırken, bu tutar ilk 100 şirketin toplam ihracatının yüzde 65,3’ünü oluşturdu.
İlk 10 şirketin Ar-Ge ürünleri kaynaklı toplam ihracatı ise 653,4 milyar TL olarak gerçekleşti. Böylece ilk 10 şirket, ilk 100 şirketin toplam ihracatının yüzde 77,4’ünü gerçekleştirdi.
İlk 10 sıralamasında Prometeon Turkey 22,6 milyar TL ile dördüncü, TürkTraktör 20,6 milyar TL ile beşinci, ROKETSAN 15,6 milyar TL ile altıncı, Sun Tekstil 12 milyar TL ile yedinci, Anadolu Isuzu 11,7 milyar TL ile sekizinci, Siemens 10,5 milyar TL ile dokuzuncu ve World Medicine 9,6 milyar TL ile onuncu sırada yer aldı.
Sektörel dağılıma bakıldığında otomotiv endüstrisi 404,2 milyar TL ile öne çıkarken, savunma ve havacılık sanayii 245,1 milyar TL ile ikinci sırada yer aldı. İki sektör, ilk 100 şirketin toplam Ar-Ge ürünleri kaynaklı ihracatının yaklaşık yüzde 76,9’unu oluşturdu.
Patentte Mercedes-Benz Türk lider
2025 yılı TÜRKPATENT tescilli kesin patent sayılarına göre Mercedes-Benz Türk, 105 patentle ilk sırada yer aldı. Tırsan Treyler 98 patentle ikinci, ASELSAN 82 patentle üçüncü oldu.
TUSAŞ 66 patentle dördüncü, ROKETSAN ise 42 patentle beşinci sırada yer aldı. Araştırmaya göre ilk 10 şirketin toplam tescilli patent sayısı 527 oldu.
Marka tescillerinde ilaç sektörü ağırlığı
İlk 500 şirketin marka performansı incelendiğinde ilaç sektörünün ağırlığı dikkat çekti. Abdi İbrahim İlaç Sanayi 163 marka ile ilk sırada yer alırken, ASELSAN 128, World Medicine 125, Sanovel 122 ve Ali Raif İlaç 119 marka ile ilk beşte yer aldı.
İlk 10 şirketin toplam 967 markasının yüzde 66,08’inin ilaç sektöründeki şirketlere ait olduğu görüldü.
Tasarım tescilinde mobilya sektörü öne çıktı
2025 yılında tasarımlarını tescil ettiren şirketler arasında mobilya sektörünün ağırlığı öne çıktı. İlk 10 şirket toplam 1.341 tasarım tescili gerçekleştirirken, Doğanlar Mobilya 328 tescille ilk sırada yer aldı. Çilek Mobilya 209 tescille ikinci sırada bulunurken, Yataş da ilk 10 şirket arasında yer aldı.
Doğanlar Mobilya, Çilek Mobilya ve Yataş'ın toplam tasarım tescili 667’ye ulaştı. Bu üç şirket, ilk 10 şirketin gerçekleştirdiği toplam tasarım tescillerinin yüzde 49,74’ünü oluşturdu.
Faydalı modelde TUSAŞ zirvede
Faydalı model tescillerinde TUSAŞ 43 tescille ilk sırada yer aldı. Şirketi 38 faydalı modelle MAN Türkiye ve 35 faydalı modelle ASELSAN takip etti.
İlk 10 şirketin toplam faydalı model tescili 182 olurken, otomotiv sektöründen MAN Türkiye, Koluman Otomotiv, TürkTraktör ve Oyak Renault toplam 68 faydalı modelle ilk 10’daki tescillerin yüzde 37,36’sını gerçekleştirdi.
İlk üç şirketin toplam 116 faydalı modeli, ilk 10 şirketin toplam faydalı model tescillerinin yüzde 63,74’ünü oluşturdu.
Ar-Ge istihdamının yüzde 86,5’i savunma ve havacılık şirketlerinde
2025 yılında Ar-Ge merkezlerinde çalışan personel sayısında da savunma ve havacılık şirketleri öne çıktı.
ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI'nin toplam Ar-Ge istihdamı 22 bin 71 kişi oldu. Bu sayı, ilk 10 şirketin toplam 25 bin 513 kişilik Ar-Ge istihdamının yüzde 86,51’ine karşılık geldi.
ASELSAN 9 bin 691 Ar-Ge çalışanıyla ilk sırada yer alırken, TUSAŞ 5 bin 100, ROKETSAN 3 bin 390, HAVELSAN 2 bin 169 ve TEI 1.721 Ar-Ge çalışanıyla ilk beşi oluşturdu.
Kadın Ar-Ge istihdamında da savunma ve havacılık şirketlerinin ağırlığı görüldü. İlk 10 şirketin Ar-Ge merkezlerindeki kadın çalışan sayısı toplam 6 bin 65 olurken, ASELSAN 2 bin 121 kadın çalışanla ilk sırada yer aldı. TUSAŞ 1.190, ROKETSAN 722, HAVELSAN 535 ve TEI 305 kadın Ar-Ge çalışanıyla ilk beşte yer aldı.
İlk beş şirketin toplam kadın Ar-Ge istihdamı 4 bin 873’e ulaşırken, bu sayı ilk 10 şirketin toplam kadın Ar-Ge istihdamının yaklaşık yüzde 80,35’ini oluşturdu.
Ar-Ge projelerinde ASELSAN ilk sırada
Şirketlerin Ar-Ge proje sayıları incelendiğinde ASELSAN, 1.253 proje ile ilk sırada yer aldı. World Medicine 611 projeyle ikinci, Deva Holding ise 263 projeyle üçüncü oldu.
Arçelik 200 projeyle dördüncü sırada yer alırken, ilk 10 şirketin toplam Ar-Ge proje sayısı 3.235’e ulaştı. İlk 10'da beş ilaç şirketinin bulunması dikkat çekerken, ilaç şirketlerinin toplam proje sayısı 1.308 oldu.
Tasarım merkezi harcamalarında FLO lider
Tasarım merkezi harcamalarında FLO Mağazacılık 434,8 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. Şirket, 173 çalışanla tasarım merkezi istihdamında da listenin zirvesinde bulundu.
TUSAŞ Motor Sanayii 227,3 milyon TL ile ikinci sırada yer alırken, BEYMEN 164,7 milyon TL, KOTON 132,9 milyon TL ve Ay Marka 123,2 milyon TL tasarım merkezi harcamasıyla ilk beşte yer aldı.
Kontrolmatik Teknoloji 103,9 milyon TL ile altıncı, Boyner Büyük Mağazacılık 96,8 milyon TL ile yedinci, Kiğılı Giyim 82,9 milyon TL ile sekizinci, Dinex Egzoz ve Emisyon Teknolojileri 82,3 milyon TL ile dokuzuncu ve Yataş 80,8 milyon TL ile onuncu sırada yer aldı.
Araştırmanın kapsamı genişliyor
Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması, geçtiğimiz yıl dahil edilen Tasarım Merkezleri odağını bu yıl da genişleterek sürdürüyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanan Tasarım Merkezlerinin harcama ve istihdam verileri araştırma kapsamında değerlendiriliyor.
Bu yıl ilk kez hazırlanan Ar-Ge Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100 listesi ise Ar-Ge faaliyetlerinin ihracata dönüşümünü ölçmeye yönelik yeni bir gösterge ortaya koyuyor.
13 yıldır gerçekleştirilen araştırma; Ar-Ge harcamaları, insan kaynağı, patent, marka, faydalı model ve tasarım tescillerinin yanı sıra Ar-Ge ürünlerinin ihracata katkısını da ortaya koyarak Türkiye'nin inovasyon ve yüksek teknoloji ekosistemine ilişkin kapsamlı bir görünüm sunuyor.
Araştırmada ayrıca Bimed Teknik Aletler 208, Trex Dijital 201, Mobiliva 188, Endüstriyel Elektrik Elektronik 173, Aymas Makina 168, Sun Chemical 153, IHI Dalgakıran Makina 139, Sirena Marine 137, Mamur Teknoloji 130 ve BVS Bülbüloğlu 128 basamak yükselerek sıralamada dikkat çeken şirketler arasında yer aldı.
