Yaz aylarında artan sıcaklıklar, değişen beslenme alışkanlıkları ve havuz gibi ortak kullanım alanlarının yoğunlaşması akut ishal vakalarında artışa neden oluyor. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve yaşlılar açısından risk oluşturan yaz ishallerinde sıvı-elektrolit desteğinin yanı sıra çinko takviyesinin de tedavinin önemli bir parçası olduğuna dikkat çekiyor.
Yüksek hava sıcaklıkları, gıdaların daha hızlı bozulmasına ve zararlı mikroorganizmaların çoğalmasına zemin hazırlarken; tatil dönemlerinde değişen beslenme düzeni, hijyen koşullarındaki farklılıklar, havuz ve su parklarının yoğun kullanımı ile açıkta satılan gıdaların tüketimi akut ishal vakalarının görülme sıklığını artırıyor. Bu durum özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Uluslararası tedavi kılavuzlarında akut ishal yönetiminin temelini, kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konması ile yaşa uygun beslenmenin sürdürülmesi oluşturuyor. Bunun yanında çinko desteği de bağırsak sağlığını destekleyen önemli tamamlayıcı uygulamalar arasında yer alıyor.
"Çinko, bağırsak iyileşmesini destekleyen önemli bir mineraldir"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Orzax Medikal Müdürü Gamze Kavas, şunları söyledi:
"Yaz aylarında görülen akut ishal vakaları, özellikle hassas yaş gruplarında yaşam kalitesini hızla olumsuz etkileyebiliyor. Çinko, bağırsak mukozasının yapısal ve fonksiyonel bütünlüğünün korunmasında önemli rol oynuyor. Bağırsak epitelinin yenilenmesini desteklerken mukozal iyileşmenin hızlanmasına ve bağırsaktaki su ile elektrolit kaybının azalmasına katkı sağlayabiliyor. Klinik çalışmalar, çinko desteğinin akut ishalin süresini kısalttığını, dışkılama sıklığını azalttığını ve takip eden 2-3 aylık dönemde yeni ishal ataklarının görülme riskini düşürdüğünü ortaya koyuyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve UNICEF de akut ishal geçiren çocuklarda standart sıvı tedavisine ek olarak 10-14 gün süreyle çinko desteği öneriyor. Bu süreçte biyoyararlanımı yüksek, aminoasit bağlı organik form olan çinko bisglisinatın tercih edilmesi günlük çinko ihtiyacının karşılanmasında etkili bir seçenek sunuyor."
Yaz ishallerinden korunmak için alınabilecek önlemler
Gamze Kavas, yaz aylarında ishal riskini azaltmak için güvenli içme suyu tüketilmesi, el hijyenine dikkat edilmesi, gıdaların uygun sıcaklıklarda muhafaza edilmesi, çiğ ve pişmiş gıdaların ayrı hazırlanması ile meyve ve sebzelerin tüketilmeden önce iyice yıkanmasının büyük önem taşıdığını belirtti.
Kavas ayrıca, ishal gelişmesi halinde sıvı kaybının hızla yerine konmasının ve doğru destek tedavisinin geciktirilmeden uygulanmasının olası komplikasyonların önlenmesi açısından kritik olduğunun altını çizdi.
Kaynakça
World Health Organization. Zinc supplementation in the management of diarrhoea. Updated 2023.
Guarino A. JPGN. 59(1):132-152.
Bajait C. J Pharmacol. 2011;43(3):232-235.
Ali AA. J Glob Health. 2024;14(6).
DiSilvestro RA. American Society for Nutritional Sciences. 2000;1009-1011.
