SÜT-D’den Dünya Temizlik Günü Çağrısı: “Temiz Tabaklardan Temiz Şehirlere İlerleyelim”

Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği (SÜT-D), Dünya Temizlik Günü kapsamında gıda israfına dikkat çekerek “Temiz tabakla sofradan kalkarak temiz şehirlere ilerleyelim, atık lokmamız arkamızdan ağlamasın” çağrısında bulundu. SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, her lokmada enerji, su, doğal kaynak, emek ve ekonomik değerin bulunduğuna dikkat çekti.

Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği (SÜT-D), 20 Eylül Dünya Temizlik Günü kapsamında yaptığı açıklamada gıda israfının çevresel ve ekonomik etkilerine dikkat çekti.

Dernek, her gün 1 milyardan fazla öğünün israf edildiğine ve milyonlarca insanın açlıkla karşı karşıya olduğuna dikkat çekerek, gıda atıklarının azaltılmasının sürdürülebilir ve dirençli şehirlerin oluşturulmasında önemli bir adım olduğunu vurguladı.

2026 yılı Dünya Temizlik Günü kapsamında “Temiz Tabaklardan Temiz Şehirlere” teması öne çıkarken, gıda atığının kaynağında önlenmesi, israfın azaltılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması gündeme taşındı.

İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, gıda israfının yalnızca ekonomik bir kayıp olmadığını, aynı zamanda doğal kaynaklar ve çevre üzerinde de önemli etkiler yarattığını belirtti.

Karaosmanoğlu, her gün dünya genelinde 1 milyardan fazla öğünün israf edilmesinin, gıda sistemlerinin çevresel etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Gıda atıklarının biyoçeşitlilik kaybı, çevre kirliliği ve iklim değişikliği gibi üçlü gezegen krizini derinleştirdiğine dikkat çeken Karaosmanoğlu, artan atık miktarının kent altyapısı ve halk sağlığı üzerindeki baskıyı da artırdığını söyledi.

Karaosmanoğlu, “Her lokmamızda enerji, su, doğamızın kaynakları, emek ve akçe saklı. Her atık lokmamızda da bu saklı gezegenimizin ve kesemizin sermayesi, ulusal servetimiz.” ifadelerini kullandı.

BM verilerine göre, gayriresmî yerleşim bölgelerinde yaşayan 1,1 milyardan fazla insan atık yönetimi ve kentleşme kaynaklı sorunlardan etkileniyor. Gıda israfının küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8-10’u ile ilişkilendirildiğine dikkat çeken SÜT-D, gıda atığının azaltılmasının daha döngüsel, dayanıklı ve kaynak verimli şehirlerin oluşturulmasına katkı sağlayacağını belirtti.

Dünya Temizlik Günü’nün geçmişine ilişkin bilgi veren Karaosmanoğlu, Estonya merkezli Let’s Do It Foundation (LDIF) tarafından 2011 yılında başlatılan temizlik eylemlerinin zaman içinde küresel bir farkındalık hareketine dönüştüğünü belirtti.

SÜT-D’nin de 2020 yılında dijital yaşamın temizlenmesine yönelik çağrıyla bu çalışmalara sivil toplum katkısı sunmaya başladığını aktaran Karaosmanoğlu, Birleşmiş Milletler’in Aralık 2023’te 20 Eylül’ü Dünya Temizlik Günü olarak ilan ettiğini hatırlattı.

2026 yılı etkinliklerinin 19-21 Eylül tarihleri arasında Çin’in Shaoxing kentinde BM-Habitat ve LDIF iş birliğiyle gerçekleştirildiğini belirten Karaosmanoğlu, çalışmalar kapsamında sorumlu üretim ve tüketimin yaygınlaştırılması, atıkların azaltılması ve ayrı toplanması, yerel atık gıda yönetimi ile döngüsel ekonomi sistemlerinin güçlendirilmesi gibi başlıkların ele alındığını söyledi.

SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) gündeminde sıfır atık konusunun da önemli başlıklardan biri olduğunu belirtti.

Karaosmanoğlu, Türkiye’nin konferans kapsamında güçlü bir sıfır atık uygulaması ortaya koymasının önemine işaret ederek, “Antalya’nın yeşilinde, mavisinde doğamızı ve kültürümüzü de tanıtırken atık lokmalar arkamızdan ağlamayacak.” dedi.

Gıda atığının önlenmesinde bireysel tüketim alışkanlıklarının önemine de dikkat çeken Karaosmanoğlu, özellikle sofralarda ihtiyaç kadar yemek alınması ve tabağa ihtiyaçtan fazla yiyecek konulmamasının atık oluşumunu kaynağında azaltabileceğini ifade etti.

Karaosmanoğlu, Dünya Temizlik Günü mesajını şu çağrıyla tamamladı:

“Haydi temiz tabakla sofradan kalkarak temiz şehirlere ilerleyelim, atık lokmamız arkamızdan ağlamasın.”